Hoe vaak oefenen we wat we doen als een leerling een mes trekt in de klas? Of als een buitenstaander met een wapen het schoolgebouw binnenkomt?
Voor brand oefenen we. We kennen de nooduitgangen, weten wie de BHV’er is en wat we doen als het alarm afgaat: iedereen zo snel mogelijk naar buiten.
Bij een wapen in het gebouw kan juist het tegenovergestelde nodig zijn. Niet naar buiten, maar binnenblijven. Deuren op slot. Precies de reflex die we nooit oefenen.
Voor mijn vervolgonderzoek leg ik onderwijsprofessionals complexe veiligheidssituaties voor. Casuïstiek waarin in sommige scenario’s uiteindelijk ook een mes aanwezig is in de klas.
Het onderzoek loopt nog, dus harde conclusies zijn er niet. Wat mij tijdens de gesprekken wel opvalt, is dat deelnemers verschillende afwegingen maken wanneer zij met dezelfde situatie worden geconfronteerd. Zelfs wanneer de situatie helder is – er ligt een mes – maken deelnemers nog verschillende keuzes.
De één richt zich direct op veiligheid en controle, de ander vooral op de leerling achter het gedrag. De één grijpt zelf in, de ander schakelt onmiddellijk collega’s of hulpdiensten in. En soms kiest iemand ervoor om niet direct te reageren, maar het onderwerp later aan te kaarten.
En dit is niet alleen hypothetisch. Dit jaar sprak ik meerdere scholen die hiermee te maken kregen.
Gelukkig is de kans relatief klein. Maar de impact op leerlingen, collega’s en de school is groot. Juist daarom loont het om vooraf met elkaar het gesprek te voeren:
➙ Wie belt 112 als er een mes wordt getrokken?
➙ Wie vangt de klas op?
➙ Wanneer grijp je zelf in, hoe, en wanneer juist niet?
➙ En wat doe je daarna, met leerlingen, ouders en collega’s?
Een protocol alleen is daarbij niet genoeg.
Het helpt als je vooraf met elkaar het gesprek voert over scenario’s, rollen, verantwoordelijkheden en dilemma’s. Niet omdat je verwacht dat het gebeurt, maar omdat je hoopt dat niemand op zo’n moment voor het eerst hoeft na te denken over wat verstandig is.
We hoeven er geen Amerikaanse toestanden van te maken. Maar met je team bespreken wat je dan doet, en wat er in het protocol staat, is wel zinvol.
Voor brand oefenen we vanzelfsprekend.
Voor dit soort situaties zelden.
