Een mentor vertelde me iets wat bleef hangen.
Ze zei dat leerlingen tijdens de les ineens echt in gesprek gingen. Niet omdat ze moesten. Maar omdat de situaties herkenbaar waren. Omdat het ging over wat je doet als iemand die je vertrouwt iets van je vraagt. Over hoe je nee zegt als de druk groot is.
“Ze praten echt,” zei ze. “Niet voor de docent. Met elkaar.”
Dat is precies waar het om gaat.
Want wat ik steeds zie bij scholen en gemeenten die preventief willen werken: de wil is er, maar het komt uit bij voorlichting. Logisch, het is snel te organiseren en voelt concreet.
Alleen weten we dat het weinig verandert. Niet als mening, maar als bevinding. Wat ik tegenkom in mijn promotieonderzoek bevestigt wat ik al jaren in de praktijk herken: voorlichting heeft beperkt effect op gedrag. Soms werkt het averechts, omdat het stigmatiseert of nieuwsgierigheid wekt naar precies wat je wil voorkomen.
Een jongere die weet dat drugsrunnen fout is, zegt nog steeds ja als zijn neef hem vraagt. Niet omdat hij het niet snapt. Maar omdat hij op dat moment niet weet wat hij anders kan doen.
Wat wél werkt, is het oefenen van vaardigheden. Zelfregulatie. Moreel besef. Omgaan met groepsdruk. Grenzen aangeven. Dat weten we uit onderzoek naar beschermende factoren, en het is ook wat ik terugzie als ik kijk naar wat jongeren zelf zeggen nodig te hebben.
Vanuit die gedachte heb ik het Preventief Curriculum ontwikkeld. Een doorlopende leerlijn voor mentor- en burgerschapslessen. De situaties beginnen niet bij criminaliteit, maar bij bredere keuzemomenten die elke jongere herkent. Kant-en-klaar, zonder extra voorbereidingstijd voor docenten.
En omdat het werkt aan onderliggende vaardigheden, reikt het effect verder. Leerlingen worden ook weerbaarder tegen middelengebruik, sexting en pesten.
Benieuwd hoe het eruitziet?
